1994 – Μέρος έκτο: Ο επίλογος μιας τραυματικής σεζόν

Προοίμιο – Imola (1) – Imola (2) – Benetton (1) – Benetton (2)Schumi vs Hill – Επίλογος

Ήταν 13 Νοεμβρίου όταν το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Formula 1 ολοκληρωνόταν για το 1994, με τον Nigel Mansell να βλέπει πρώτος την καρό σημαία για τελευταία φορά στην καριέρα του. Τους προηγούμενους 8.5 μήνες, σχεδόν τίποτα δεν έμεινε όρθιο στο σπορ: από δυστυχήματα και συγκρούσεις εντός πίστας μέχρι τιμωρίες και συγκρούσεις εκτός πίστας, η σεζόν του 1994 δικαιωματικά είναι από τις πλέον αμφιλεγόμενες στην ιστορία του σπορ. Αλλά πως τα γεγονότα εκείνης της χρονιάς άλλαξαν…


…τον Michael Schumacher;

Όσο αφορά την εικόνα του, το εάν επηρεάστηκε εξαρτάται από ποια πλευρά τον βλέπει κάποιος: για τους φίλους του δεν άλλαξαν και πολλά, αφού η λάμψη της αναγγένησης της Scuderia και των 5 πρωταθλημάτων που ακολούθησαν αφήνει στο (σχετικό) σκοτάδι όσα καλά και κακά έγιναν την εποχή της Benetton. Ούτως ή άλλως, η αγάπη προς τον Schumacher είναι ομαδοκεντρική (σχεδόν στο σύνολο της), και οι φίλοι της Benetton δεν είναι ακριβώς πολυπληθής μάζα.

Για αυτούς που βρίσκονται στην αντίπερα όχθη όμως, ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Κάπου στα μέσα της σεζόν, όταν βγήκε η πρώτη επίσημη αναφορά της FIA για τον κινητήρα της Benetton, ο Γερμανικός τύπος βρήκε νέο παρατσούκλι για τον ήρωα του: και το «Schummel Schumi» (schummel=μεταξύ βρώμικου και πονηρού), δημιούργησε ένα narrative το οποίο φούντωσε στην Αδελαΐδα, στερεοποιήθηκε στην Jerez και ακολούθησε τον Schumacher στο σύνολο της καριέρας του. Ακόμα και το συμβάν στον τελευταίο αγώνα σχεδόν πάντα συνοδεύεται με μια αναφορά στην σύγκρουση με τον γιο του Gilles Villeneuve, παρά το γεγονός πως μιλάμε για δυο τελείως διαφορετικές καταστάσεις – όπως και να έχει, ψιλά γράμματα για ένα πρωτάθλημα το οποίο όπως εξηγήσαμε πρότερα, ο Γερμανός δεν άξιζε.

Η μεγαλύτερη επιρροή του 1994 στον Schumacher όμως, δεν ήταν από κάτι που έγινε, αλλά από κάτι που δεν έγινε – η μονομαχία του με τον Senna.

Το γεγονός πως οι δύο πιλότοι βρισκόντουσαν σε άκρως αντίθετες φάσεις της καριέρας τους, δεν είχε ιδιαίτερη σημασία, αφού θα βλέπαμε μια μάχη μεταξύ δύο οδηγών που όπως έχουμε ξαναγράψει, δεν είχαν κανένα πρόβλημα να ξεπεράσουν τα όρια εάν αυτό τους ωφελούσε. Συνεπώς, δεν μιλάμε για μια μονομαχία μεταξύ ενός «σκληρού» και ενός «ήρεμου» πιλότου, όπως είχανε οι δυο τους με τους Prost/Hakkinen αντίστοιχα. Θα ήταν όμως μια φυσική «αλλαγή σκήπτρων», όπως έγινε για τον Schumacher από την ανάποδη με τον Alonso ή με τους Lauda-Prost μια δεκαετία νωρίτερα.

Αυτό δυστυχώς δεν ήταν γραφτό, αλλά η απουσία του Senna άνοιξε έμμεσα τον δρόμο για το Maranello: τόσο λόγω της συνάντησης Montezemolo-Senna πριν την Ίμολα στην οποία ο Βραζιλιάνος δήλωσε την σφοδρή επιθυμία του να ντυθεί στα κόκκινα, όπως και εξαιτίας της απουσίας σοβαρού οδηγικού ανταγωνισμού για τον Schumacher.

Δεν θα ήταν παράλογο να πούμε πως η παρουσία αντίπαλου δέους μάλλον θα οδηγούσε τον Schumacher στην ήδη κυρίαρχη Williams και κατά δεύτερο λόγο στην McLaren της προσκείμενης σε αυτόν Mercedes παρά σε ένα μακροπρόθεσμο project όπως αυτό της Ferrari – αλλάζοντας έτσι όλη την σύγχρονη ιστορία του σπορ.

Και όχι, δεν πρόκειται να πιάσουμε το υποθετικό της υπόθεσης Schumacher vs. Senna: το butterfly effect είναι τόσο μεγάλο και οι άγνωστες παράμετροι τόσες πολλές – από το πότε θα ξεκινούσε η πτώση της απόδοσης του Senna και εάν ο Βραζιλιάνος θα προσαρμοζόταν στην νέα εποχή του σπορ μέχρι τις ομάδες για τις οποίες θα οδηγούσαν – που κάθε πρόβλεψη είναι σαν να πυροβολείς στα τυφλά.


…τον Damon Hill;

Ανεξάρτητα από το τι έγινε εντός πίστας, χρειάζεται να αναγνωριστεί στον Hill η πολύ καλή διαχείριση ενός εξοντωτικού ψυχολογικά βάρους μετά την Ίμολα: με την Williams να βάλλεται από παντού για τον θάνατο του Senna και ταυτόχρονα τους ιθύνοντες αυτής να θεωρούν αστεία ακόμα και την σκέψη της διεκδίκησης του τίτλου από τον Βρετανό, ο ίδιος κράτησε ένα «stiff upper lip» που θα λέγανε και στην πατρίδα του.

Ανεξάρτητα από τις παράξενες συνθήκες οι οποίες έφεραν τον Hill μια ανάσα από τον τίτλο, ο ίδιος τις εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο – και όταν στην Suzuka το διακύβευμα ήταν μεγαλύτερο από ποτέ, ο Damon ανέβηκε επίπεδο και κέρδισε στα ίσα τον Schumacher σε καταρρακτώδεις συνθήκες, κάτι που δεν μπορούν να πουν πολλοί (λ.χ. ο Hakkinen δεν πήρε ούτε μια νίκη (!) σε βρόχινο αγώνα με τον Γερμανό παρόντα) και σίγουρα δεν ξαναοδήγησε ποτέ έτσι.

Αλλά ακόμα και στην περίπτωση που οι τιμωρίες του Schumacher ακυρώνονταν (όπως είχε υποσχεθεί η FIA στην Benetton) και ο Hill τερμάτιζε δεύτερος με μεγάλη διαφορά, κανείς δεν θα μπορούσε να του πει κάτι. Πέρα από τα όσα συνταρακτικά συνέβησαν στην Ίμολα, ας μην ξεχνάμε πως ο Damon Hill ήταν #2 οδηγός «through and through», παίρνοντας την θέση στην Williams τόσο λόγω της εξαιρετικής του ικανότητας στην δοκιμή και στο στήσιμο του μονοθεσίου όσο και του γεγονότος πως στην άλλη άκρη του γκαράζ των Βρετανών υπήρχαν ιερά τέρατα του σπορ, τα οποία σε εκείνη την φάση της καριέρας τους δεν ήθελαν ιδιαίτερο εσωτερικό ανταγωνισμό.

Όσο αφορά την επιρροή στην εικόνα του, αυτή άλλαξε περισσότερο το 1995, όταν με τα απανωτά λάθη και τις συγκρούσεις με τον Schumacher χρειάστηκε να κάνει ένα βήμα πίσω και «να επανεξετάσει τα πάντα» όπως δήλωσε στην αυτοβιογραφία του. Αποτέλεσμα: σε μια εσωτερική μονομαχία της Williams την επόμενη χρονιά να καταφέρει να πάρει τον τίτλο από τον Villeneuve, παρά το γεγονός πως ο Frank Williams είχε αποφασίσει από καιρό την μη ανανέωση του συμβολαίου του για την επόμενη χρονιά.

Σίγουρα, κανείς δεν θα βάλει το όνομα του δίπλα στον Jim Clark ή στον Fernando Alonso, αλλά το να είσαι πρωταθλητής και ταυτόχρονα μέτριος οδηγός είναι κάτι πολύ δύσκολο – και ο συνήθης χαρακτηρισμός του Βρετανού ως τέτοιον είναι άδικος για την μεγάλη προσπάθεια του.


…την Benetton?

Όταν η πρακτικά ίδια ερώτηση τέθηκε στον Ross Brawn από το Motorsport Magazine, απάντησε πως «[το 1994] μας έμαθε ότι δεν είχαμε την καλύτερη πολιτικά στάση», το οποίο έχει μια δόση αλήθειας. Ειδικά οι χειρισμοί του Flavio Briatore όσο αφορά την γενικότερη αμφισβήτηση προς τον Max Mosley ήταν σχεδόν εγκληματικοί, δημιουργώντας έναν μεγάλο στόχο στην πλάτη της ομάδας του…

…της οποίας το προσωπικό δεν συμφωνούσε ιδιαίτερα με αυτούς τους χειρισμούς. Πέρα από όσα είπε πιο πάνω ο Brawn, και ο αεροδυναμιστής της ομάδας Williem Toet έχει δηλώσει πως «οι χειρισμοί του Briatore στην υπόθεση της μάνικας, με έκαναν να ξανασκεφτώ την θέση μου στην Benetton – και όταν λίγο καιρό μετά ήρθε μια πρόταση από άλλη ομάδα, δεν το σκέφτηκα καν», ίσως βάζοντας τις βάσεις για την «μεγάλη έξοδο» των μηχανικών της που συνέβη 2 χρόνια αργότερα προς το Maranello.

Το πιο σημαντικό όμως ήταν ότι το μεγαλύτερο περιουσιακό στοιχείο της Benetton πλέον έβλεπε ξεκάθαρα το μέλλον του εκτός αυτής: λίγες εβδομάδες μετά την Αδελαΐδα, ο μάνατζερ του Schumi Willi Webber κατάφερε και άλλαξε το υπάρχον συμβόλαιο του με όρους όχι απλά ευνοικούς, αλλά τελείως μονομερείς – πέρα από σημαντική αύξηση στον μισθό του, πλέον ο Schumacher είχε και έναν χρόνο λιγότερο στο συμβόλαιο του. Σε απλά ελληνικά, δεν έβλεπε την ώρα να φύγει από εκεί.

Φυσικά, και η εικόνα της Benetton έπαθε τεράστια ζημιά: ακόμα και σήμερα στο άκουσμα του ονόματος της η μεγάλη πλειοψηφία των φίλων της F1 θα αναφέρει το 1994 ως το πρώτο πράγμα που τους έρχεται στο μυαλό, με την ταμπέλα του cheater να είναι δίπλα στο όνομα της Benetton με…ηλεκτροκόλληση.

Ευτυχώς για την ίδια βέβαια, η Renault δεν άκουσε αυτές της φήμες και ξεκινώντας από την επόμενη χρονιά προσέφερε στην ιταλικοαγγλική ομάδα το ίδιο «πακέτο» υποστήριξης που είχε και η Williams, εκμηδενίζοντας την όποια διαφορά είχαν – και κάπως έτσι, ο Schumacher πήρε άνετα και με πολύ λιγότερη φασαρία τον τίτλο του 1995, ενώ και η Renault αρκετά χρόνια αργότερα αγόρασε εξ’ ολοκλήρου την Benetton.


…την Williams;

Αρχικά, ήταν ένα τέλος εποχής για τα κυρίαρχα μονοθέσια του 1991-93 τα οποία επαναπροσδιόρισαν το ηλεκτρονικό μέρος ενός μονοθεσίου, αν και η Βρετανική ομάδα θα συνέχιζε να έχει (τουλάχιστον) ανταγωνιστικά μονοθέσια μέχρι το 1997. Από την άλλη όμως, είχανε πολύ σοβαρότερα προβλήματα να αντιμετωπίσουν, με κύριο την επικείμενη δίκη για τον θάνατο του Ayrton Senna…

…η οποία είχε αρκετά οξύμωρα σχήματα, όπως το γεγονός ότι πραγματικά κανείς δεν ήθελε αυτή την δίκη: από την οικογένεια του Senna και το γενικότερο περιβάλλον του μέχρι την FIA και το σύνολο του κόσμου της F1, σχεδόν όλοι ήταν κατά – αλλά το ιταλικό δίκαιο αναφέρει ρητά πως κάθε θάνατος σε αθλητικό γεγονός πρέπει να ερευνάται, και μετά από τις καταθέσεις όλων των εμπλεκομένων, οι οργανωτές της πίστας και οι ιθύνοντες της Williams καταδικάστηκαν, με το αποτέλεσμα μετά από πάμπολλες εφέσεις, να βγάζει τον Patrick Head ως τον μοναδικό ένοχο.

Nigel Mansell (GB), Rothmans Williams Renault FW16B.. Australian Grand Prix, 13/11/1994, Adelaide, Australia.

Κατά τα άλλα, τα όσα έγιναν εκείνη την χρονιά είναι πολύ πιθανό να οδήγησαν τον Adrian Newey στην πόρτα της εξόδου, λόγω της δημόσιας πίεσης προς το πρόσωπο του, όσο και εξαιτίας της συμπεριφοράς των Williams-Head προς τον Damon Hill, με την οποία μάλλον ήταν αντίθετος, λόγω και της πολύ καλής του σχέσης με τον Βρετανό πιλότο (τόσο καλή, που το 1998 προσπάθησε να πείσει τον Ron Dennis να ανοίξει θέση στην McLaren για αυτόν, αλλά ο Dennis δεν ήθελε να αλλάξει το δίδυμο του), όπως επίσης και της δεδομένης επιθυμίας του Newey να γίνει μέτοχος στην Williams και να συμμετέχει ενεργά στην λήψη αποφάσεων.

Επιπρόσθετα, αρκετοί θαυμαστές του Βραζιλιάνου θρύλου ακόμα και σήμερα βάλλουν κατά της Βρετανικής ομάδας, θεωρώντας την όχι μόνο υπαίτια για τον θάνατο του, αλλά και πως το έκαναν…επίτηδες, ως μέρος του «σχεδίου» για να κυριαρχήσει ο Schumacher ανενόχλητος στο σπορ. Περιττό να πούμε πως όλα αυτά δεν έχουν καμία βάση…


…στην Formula 1.

Μπορούμε να πούμε ως γεγονός πλέον ότι η Formula 1 άλλαξε για πάντα μετά από το τέλος του 1994. Το κέντρο βάρους της (με έναν τραγικό και βίαιο τρόπο) μετατέθηκε από το θέαμα στην ασφάλεια για πρώτη φορά στα 44 χρόνια ύπαρξης της, και όπως είναι φυσικό σε τέτοιες περιπτώσεις, οι πρώτες κινήσεις ήταν τουλάχιστον σπασμωδικές: από πρόχειρα σικέιν ελαστικών μέχρι αλλαγές στο ύψος και στον διαχύτη των μονοθεσίων, πολλές φορές δεν λειτούργησαν (οι Karl Wendlinger και Pedro Lamy είχαν σοβαρότατα ατυχήματα σε Monaco και Silverstone αντίστοιχα), όμως τα επόμενα χρόνια όλο και περισσότερα μέτρα εισέρχονταν με επιτυχία στην Formula 1.

Από το HANS μέχρι το Virtual Safety Car, το σπορ έχει κάνει άλματα σε αυτό τον τομέα, και δείχνει ταχύτατα αντανακλαστικά κάθε φορά που ένα σοβαρό περιστατικό (όπως του Massa στην Ουγγαρία το 2009 και ο θάνατος του Bianchi το 2014 στην Suzuka) αναπόφευκτα συμβαίνει.

Μπορεί να φαίνεται ως ένα κυνικό συμπέρασμα, αλλά η παρακαταθήκη που άφησε το 1994 στην ασφάλεια του σπορ είναι απείρως σημαντικότερη από τα όποια αμφιλεγόμενα γεγονότα έλαβαν χώρα κατά την διάρκεια της σεζόν. Ούτως ή άλλως, τα πρωταθλήματα έρχονται και φεύγουν, όπως και οι ομάδες – αλλά τα μέτρα ασφαλείας παραμένουν σε ισχύ για πολύ, πολύ καιρό.

Το μοναδικό κακό στην υπόθεση είναι πως για την κινητοποίηση όλων, έπρεπε να χαθούν δυο ζωές…

Γιώργος Τσιάκαλος

Η πρώτη του ανάμνηση από Formula 1 είναι να ρωτάει το 2003 αποσβολωμένος τον πατέρα του γιατί ο Barrichello δεν πήρε το πρωτάθλημα αν και κέρδισε στον τελευταίο αγώνα - και μετά από κάποιες αναγκαίες εξηγήσεις μετά, άρχισε το κόλλημα... Θα τον βρείτε να ποστάρει μεγάλα και δυσανάγνωστα κείμενα στο f1racingnews.gr και να (προσπαθεί να) ταλαιπωρεί κόσμο στο twitter.

F1RACINGNEWS